Trang thơ Nguyễn Ngọc Hạnh


Hồn quê trong thơ Bùi Xuân

Posted in Tác phẩm báo chí bởi nguyenngochanh on Tháng Sáu 25, 2007

                                                                                                                                                                    p1010125.jpg

                                                                                                                                                                      Nguyễn Ngọc Hạnh

Ai chẳng có một hồn quê canh cánh bên lòng. Mỗi người gắn với cây đa bến nước, con đò, nơi mình sinh ra một cách khác. Và họ nhớ quê cũng khác. Cái hồn quê trong Bùi Xuân làm cho người ta dễ nhận ra – anh mang nó đi lang thang trên đường phố rất chân quê, không cố làm cho ra dáng vẻ thị thành. Có lẽ ai đã gặp Bùi Xuân, khi đọc thơ anh càng thấy cái hồn quê ấy trải ra trên trang viết giản dị, chân chất như những hàng chum đứng đợi mưa như nguời  mẹ đem hong đôi thúng / buổi mai nắng vàng au / con ngồi chơi rải sỏi / bông bí rụng trên đầu …    Cả tập “ Thơ đề trên chiếc lá rụng” của anh như một lời tâm tình, có khi tưởng như không bày tỏ cùng ai, nhưng đó là lúc Bùi Xuân đang sống lại với tuổi thơ mình bên dòng Vu Gia, quê hương yêu dấu của anh:

     Đi một quãng đường lại gặp kênh gặp sông
     Nhìn nhà ai lại thấy mương thấy giồng …
     Quê hương anh nhìn lên thấy núi
     Anh muốn gánh núi vào để em nghe tiếng suối…

                                                                            ( Anh về hái lá trầu nguồn )

Cả lúc Bùi Xuân đang vui chơi bên con, anh vẫn hoài niệm về một vùng tuổi thơ yên ả bên sông : Con lộn vòng lộn vòng, trên bãi sông Vu Gia / để tuổi thơ rào rào trong ba /Cát  trắng . Rồi anh chợt nhận ra những tham vọng hoang tưởng, những trống vắng khắc khoải giữa đời thường như mây khói : Chỉ còn lại còn lại / Hòn Chồng / Dội  Đá / Con / Ba / Và dòng sông quê nội. Thế là hướng vọng về nguồn, bởi nguồn là nơi anh sinh ra. Khi tàn cuộc lắm người mới nhận ra cái gốc rạ đầu làng, họ quay về tạ lỗi với dòng sông. Còn anh bây giờ đang ngồi ở phố mà nhớ làng xưa chừ cỏ mọc / ở đậu nơi quê người, và anh nhớ mẹ :

     Trơ trọi một mình
     Biết lấy ai làm giàn bầu giàn bí
     Mẹ nhặt nhạnh quanh vườn nhánh gai lẻ củi
     Làm một giàn khổ qua

 Khổ qua ra hoa kết trái, tuy da sần vị đắng, mà bát canh nhà mẹ ngọt lành. Nếu từng ấy thì vẫn chưa có gì mới, cho đến mấy dòng cuối tứ bài thơ lắng đọng, đẩy cảm xúc của nhà thơ về nỗi nhớ quê, thương mẹ đến nao lòng:

     Đời mẹ
     Một đời quả đắng
     Ngọt lành lấy ai sẻ chia

                                                       ( Giàn khổ qua của mẹ )

Ngồi ở phố mà hồn thì ở quê. Quê thì bao giờ cũng nghèo, cơ cực. Cái làng của Bùi Xuân ở tận đầu nguồn sông Vu Gia, Đại Lộc. Cũng là làng tôi. Nơi ấy từ lâu  rồi vẫn khổ. Bây giờ, tuy có chén cơm gạo trắng nhưng không phải đứa trẻ nào cũng ăn no. Tôi còn nhớ nồi cơm bắp đỏ như máu ngày xưa rực cả trời chiều. Cả làng có mấy người mặc ấm.Tuổi thơ Bùi Xuân là vậy. Nghèo quá, nên dễ thương người, dễ thành thi sĩ!? Từng ở dưới đáy sâu của sự nghèo khó nên tâm hồn anh dễ rung động trước bao dâu bể :

     Dưới đáy
     Có giấy lộn và bì nilon được bới lên từ những đống rác
     Đem trải ra bên lề đường cho nắng gió hong khô
     Đổi lấy bát gạo …

     Và từ nỗi đau ấy, Bùi Xuân lại nhớ về dòng sông tuổi thơ, đúng hơn là anh muốn quay về cội nguồn tinh khiết của hồn quê :

   Ánh sáng thì đầy, cõi lòng thì tối 
   Nước mưa ngập đường không tìm ra con thuyền giấy và dòng sông tuổi thơ  
                                                                                                                                      (Dưới đáy )

      Đọc Bùi Xuân tôi lan man nhớ về hồn quê trong thơ Nguyễn Bính. Ngày trước, cô gái quê xa làng lên tỉnh một hai hôm, nhà thơ đã lo canh cánh, sợ “hương đồng gió nội bay đi ít nhiều”. Có phải vì thế mà ngày nay, Bùi  Xuân ra phố cứ lớ ngớ, lơ ngơ, dường như ngần ngại cái hồn quê của mình bay mất. Mà đâu chỉ những người làm thơ, ai chẳng mang trong lòng một cái làng bé nhỏ bên sông như thế. Mang theo để mỗi bận trở về ngẫn ngơ, nhớ thương da diết :

      Tôi trở về với con đường tôi xưa
      Có hàng tre treo những tổ chim dồng dộc
      Viên cuội trắng tình cờ nhặt được 
      Tuổi thơ tôi hạnh phúc một đôi lần
 
                                                                             (Trở về cùng mùa xuân )

  Thơ Bùi Xuân hồn hậu, chân chất, không màu mè tô điểm. Nhưng chỉ cần một sự dễ dãi sẽ hóa thành đơn giản. Cái cảm xúc dâng tràn là hết sức cần thiết, hãy để nó chảy ra như nhiên. Đôi lúc Bùi Xuân can dự vào quá sâu làm mất đi vẻ tinh khiết vốn có. Cũng không cần lý giải. Bởi anh đâu có dụng ý to lớn như một vài người viết giới thiệu về anh. Tôi sợ những lời khen ấy sẽ làm mất đi cái đôn hậu đáng yêu. Bùi Xuân dung dị, chân quê, và cả mềm yếu nữa. Có lẽ mỗi người làm thơ đều có lý khi nói về thơ theo cách cảm nhận của riêng mình. Với tôi, vẫn mong Bùi Xuân có độ khái quát sâu hơn, ẩn ức hơn, đa nghĩa hơn trong cấu tứ, mà đó cũng là xu hướng mới của thơ ca. Dầu sao một người từ làng đi ra phố, Bùi Xuân cũng như một vài người bạn của tôi thừa hiểu mình phải sống như thế nào, hiểu tường tận đến đâu về nếp thị thành để mãi nuôi dưỡng cái hồn quê mà Bùi Xuân đã từng đề trên chiếc lá rụng.                                                                                                                                                                         

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: