Trang thơ Nguyễn Ngọc Hạnh


Người đàn bà buôn gánh

Posted in Tác phẩm báo chí bởi nguyenngochanh on Tháng Ba 26, 2007

buonganh.jpg 

Nguyễn Ngọc Hạnh

Bỗng dưng tôi nhớ người đàn bà buôn gánh giữa thành phố Đà Nẵng trước năm bảy lăm. Chị có dáng người nhỏ nhắn, thường mặc bộ bà ba đen bạc màu, đầu đội nón lá, đi chân trần rảo khắp phố phường từ ngã ba Huế đến dọc bờ sông Hàn. Chị mua bán gì thì tôi không rõ, chỉ biết hết ngày này đến ngày khác chị cứ âm thầm bước trên những con đường quen thuộc ấy. Mệt thì nghỉ, khỏe lại đi tiếp. Chị hay dừng lại trước những cơ quan, các điểm đóng quân và Ty Cảnh sát của chính quyền Sài Gòn với chiếc nón lá cong vành phơ phất trên tay.
Một cậu học trò nhà quê ra tỉnh như tôi rất dễ đồng cảm với hình ảnh những người đàn bà buôn gánh bán bưng như thế. Không chỉ cùng cảnh ngộ nghèo khó, cơ cực , không chốn nương thân mà bóng dáng người đàn bà buôn gánh bên đường còn khơi dậy hình ảnh của mẹ tôi ở một vùng quê thượng nguồn bên dòng sông Vu Gia. Mẹ tôi buôn gánh từ hồi còn là thiếu nữ đến ngày tôi lớn khôn. Mỗi sáng sớm, mẹ gồng gánh qua sông với bao thứ hàng hóa tiêu dùng bình dân, những chè tươi, ớt tỏi, nếp gạo, bún khô, đường phèn, đường phổi…Tất cả được bày trong các mủng thúng chất chồng giữa đôi gióng mây. Mẹ kể: Hồi chiến tranh, có lần bom đạn đầy trời , trên chiếc đò nhỏ chở những người buôn gánh lên chợ đã lật chìm. Hàng hóa trôi nổi đầy sông, còn phường buôn gánh thì kẻ còn, người mất. Tôi biết ơn đôi gánh ấy của mẹ tôi.
Sau ngày giải phóng, mẹ đã già yếu nên không còn buôn gánh nữa. Và người đàn bà mà tôi thường gửi chiếc cặp của mình vào một đầu thúng rồi bước theo sau trên đường đi học về cũng không còn. Chị về quê sinh sống chăng? Hơn một tháng sau ngày ba mươi tháng tư, tôi lại gặp chị trong một buổi mít- tinh lớn chào mừng đất nước thống nhất tại sân Chi Lăng với bộ quân phục và chiếc mũ tai bèo trên khán đài. Thế là tôi hiểu ra chị ấy là cơ sở cách mạng, họat động nội thành mà lâu nay tôi không biết. Người đàn bà buôn gánh của tôi không chỉ gánh gánh đi buôn mà gánh vác cơ đồ cùng dân tộc. Bây giờ chị ở đâu? Cứ mỗi năm đến ngày này, tôi lại nhớ về chị.
Thành phố Đà Nẵng bây giờ so với ngày xưa khác xa lắm. Bao nhiêu đổi thay từ cảnh vật đến con người , bao công trình mọc lên cao vút, bao nhà hàng, khách sạn chen nhau, đường sá nhiều hơn, rộng mở hơn xưa. Cuộc sống đường hòang hơn với bao niềm vui, nhất là sau ngày thành phố chính thức trực thuộc Trung ương. Với nhiều dự án xây dựng được bàn luận và thực thi mang lại cho người dân niềm hy vọng ở ngày mai. Điều này có thể mẹ tôi không biết vì tuổi mẹ đã xế chiều lại ở tận miền quê xa thẳm. Còn chị, người đàn bà buôn gánh năm xưa chắc đang còn sinh sống và làm việc giữa thành phố này, có khi nào chị ra phố tìm lại bóng dáng của mình để nhớ về một thời đẹp đẽ đã qua.
Không hiểu vì sao tôi lại nảy sinh viết một cái gì đó về chị, có thể là một bài báo ngắn, biết đâu chị đọc được và sẽ tìm tôi. Mà tôi đâu biết tên chi, thôi chỉ ghi lại cái nghề buôn gánh, vậy thôi.
Thế là vác cái máy ảnh cà tàng đi thực tế trên các đường phố để tìm hiểu về nhân vật của mình.
Đi bộ giữa thành phố mới thấy được nhiều điều, trước tiên là lề đường không còn nữa. Đúng là thời của kinh tế thị trường, mạnh ai nấy bày ra, để phục vụ người tiêu dùng tiện lợi. Thôi, chuyên nhỏ, lại gặp rắc rối cũng nên. Nhân vật đây rồi! Điều mà tôi ít nghĩ đến lâu nay là người buôn gánh kiếm sống ở thành phố bây giờ còn nhiều quá, chỉ thua lực lượng tiếp thị, các em đánh giày và bán vé số mà thôi. Một bộ phận nữa là người ăn xin trên đường và trong quán nhậu. Thôi chuyện thường ngày, tôi cứ đi như thế dưới nắng trưa và ngồi trò chuyện với các chị bán hàng rong hết nơi này sang nơi khác. Họ không như người chị buôn gánh của tôi ngày xưa, không làm nhiệm vụ chính trị trong lòng địch, mà họ chỉ lặng lẽ bước đi với đôi gánh trên vai để nuôi sống gia đình. Một ít khoai tây, một ít hành ngò, vài trái dưa, quả ổi, cứ thế họ chầm chậm trên đường với tiếng chào mời nhỏ nhẹ , ngồi xuống rồi đứng lên trước cửa mỗi hiên nhà.
Hầu hết các chị và các mẹ đều nghèo khó, thiếu vốn. Họ đến thành phố này từ nhiều nơi khác nhau, phần lớn là ở vùng ven Đà Nẵng, có người tận Thăng Bình, Quế Sơn ra trú ngụ ở nhà bà con để đi buôn gánh và cả những người đang sống giữa thành phố. Tôi ngồi xuống bên đường trò chuyện với một người đàn bà tuổi chừng dưới bốn mươi. Cái đòn gánh gác trên hai đầu thúng, chiếc nón trên tay chị phơ phất vẫn chưa khô những giọt mồ hôi trên trán, chị nói:
– Chú là nhà báo hả?
Có lẽ chị thấy tôi mang máy ảnh, nên đóan thế, tôi liền hỏi:
– Trước khi đi buôn gánh, chị làm gì?
– Làm cán bộ phụ nữ ở phường, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn tôi xin nghỉ.
-Vì sao vậy?
-Chuyện dài lắm, nhưng tôi kể vắn tắt chú nghe: Trước giải phóng, tôi cũng buôn gánh như thế này nhưng không như bây giờ, khổ quá. Vì hồi đó có tổ chức lo hết, nói là buôn mà có bán gì đâu. Còn buôn gánh ngày nay là kiếm sống nuôi chồng con, vất vả lắm. À, tôi lại quên, tôi xin nghỉ là vì không làm việc được. Tôi có hiểu gì về công tác phụ nữ đâu. Chẳng qua, sau giải phóng các anh tổ chức muốn cho tôi có việc làm nên bố trí như vậy. Vài ba tháng gì đó, là tôi về quê sinh sống. Lớn tuổi, không làm nông được nên cứ sáng xuống chợ Mới Ba Xã mua ít rau quả, khoai sắn mang ra thành phố bán kiếm năm ba nghìn mua gạo, hơn nữa là để nhớ lại cái thời buôn gánh năm xưa.
Trời ơi, không lẽ là chị đây sao. Tôi nghĩ thầm như thế.
Chịbỗng dưng vui lên và thân mật với tôi:
-Chú biết không, đúng ra ngày này tôi không đi bán đi buôn gì đâu, nhưng năm nào cũng vậy, tôi đều có mặt ở thành phố Đà Nẵng để nhớ lại cái thời buôn gánh đầy ý nghĩa của mình.
Nói xong, cả chị lẫn tôi đều buồn. Làm sao mà hiểu được nỗi buồn ấy. Có ai nhớ lại những kỷ niệm đẹp mà không nuối tiếc! Tôi bây giờ cũng không còn trẻ nữa, huống gì chị. Ngày ba mươi tháng tư có bao nhiêu người như tôi và chị trưa nay trên đường phố bên sông Hàn. Bây giờ, tôi không còn ý định viết bài báo để đi tìm chị nữa, không phải vì tôi đã gặp người đàn bà buôn gánh thời xưa mà tôi gặp câu trả lời về nhân cách của người đời. Chị đã không biết buôn trong cái gánh của mình, chị từ chối và chọn lựa vì một điều cao cả, trong khi bao người không một phút giây để nhận ra mình. Tại sao họ không đủ dũng khí và lương thiện như chị , tại sao họ không dám từ chức hoặc thôi việc khi họ không còn đủ năng lực để đảm đương công việc mà lẽ ra phải nhường lại cho người khác? Cả trong nghề làm báo của tôi cũng không ít người không nhận ra mình hoặc không dám nhận điều phũ phàng ấy về mình.
Tôi định nhắc lại một vài kỷ niệm giữa tôi với chị mong gợi lên trong ký ức của người đàn bà buôn gánh ngày xưa, nhưng cũng chẳng để làm gì. Bây giờ chị ở đâu? Chị ấy tên gì? Có lẽ không còn cần thiết cho việc viết một bài báo nhỏ của tôi, mà chị đã trở thành nhân vật của đời thường trong cuộc sống vô thường. Tôi cứ đi tìm chị, người đàn bà buôn gánh.

30-04-1997.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: